De samenkomsten van de gemeente vormen een zeer belangrijk onderdeel van het christelijke leven. Iedere zondag zijn er honderden samenkomsten in ons land van zeer uiteenlopende aard. In dit artikel bekijk ik, vanuit de Bijbel, hoe de samenkomst op de eerste dag van de week er ongeveer uit behoort te zien. Er zijn ook samenkomsten voor Bijbelonderricht en voor gebed, maar ik kijk in dit artikel naar de eredienst op zondag. ‘Waar nu de Geest van de Heer is, is vrijheid’ (2Kor.3:17). Onder de genade bezitten gelovigen een grote mate van vrijheid als het gaat om het samenkomen, maar toch zijn er ook een aantal zaken die de Heer van ons vraagt. Ik zal ze kort benoemen.
- Het avondmaal wordt gegeten.
Wanneer u nu op één plaats samenkomt, is dat niet ‘s Heren avondmaal eten; 1Kor.11:20.
In het christendom is alles hemels, geestelijk. Het Jodendom kende een zichtbare en hoorbare eredienst in de tempel. Een christelijke samenkomst wordt daarom niet gekenmerkt door zichtbare elementen zoals kaarsen, een kruis, gewaden, etc. Er zijn twee uitzonderingen waarvan het avondmaal, de tafel van de Heer het eerste zichtbare teken is door het brood en de wijn. De Korinthiërs maakte de tafel van de Heer te schande door hun gedrag en dus schrijft Paulus dat het niet het avondmaal van de Heer is dat zij eten, maar hun eigen maaltijd. Het omgedraaide is dus als men op één plaats samenkomt, dat men wel ’s Heren avondmaal zou behoren te eten. We zien dit bevestigd in Hand.20:7 waar Paulus in Troas zeven dagen bleef om op de eerste dag van de week, de zondag, ‘brood te breken’ met de broeders en zusters aldaar. Een eredienst zonder avondmaal is niet naar de Schrift.
- Er is eerst lofprijs en aanbidding
Het avondmaal is aanleiding om de Heer te prijzen, het is immers ‘de drinkbeker der zegening die wij zegenen ’of ‘lofzegging waarvoor wij loven’ die doorgegeven wordt (1Kor.11:16). Dit gebeurt door dankzegging in gebeden en het zingen van geestelijke liederen (Kol.3:16). De Heilige Geest zorgt ervoor dat de Heer in de gemeente via de gelovigen de Vader dankt. ‘In het midden van de gemeente zal Ik U lofzingen’, Heb.2:12. Samenkomsten om te bidden zijn de plaats voor voorbede, maar de samenkomst rondom de tafel van de Heer is puur lofprijs, dankzegging en aanbidding.
- Ieder heeft iets.
Hoe is het dan, broeders? Wanneer u samenkomt, heeft ieder een psalm, heeft een leer, heeft een openbaring, heeft een taal, heeft een uitlegging; laat alles gebeuren tot opbouwing. 1Kor.14:26
Nadat men tot gedachtenis aan de Heer het avondmaal heeft gegeten en heeft aanbeden, is het tijd dat de Heer tot de gemeente spreekt. In Korinthe was het nogal chaotisch omdat ieder wat wilde zeggen. Paulus corrigeert deze praktijk en drukt hen op het hart dat alles tot opbouwing moet zijn. Twee of drie profeten zou het maximaal aantal sprekers moeten zijn, terwijl de anderen het beoordelen, 1Kor.14:29. Het is wel belangrijk dat ieder iets zou moeten kunnen ‘brengen’, dus in de week voorafgaand aan de samenkomst, iets hebben ‘verzameld’ om te kunnen delen tot opbouwing.
- De sprekers brengen Christus
Zodra iemand spreekt, ‘profeteert’ hij. Dat wil zeggen dat hij de gedachten van God communiceert, ‘als uitspraken van God’ (1Pet.4:11). Dit is niet een feilloze communicatie, want de aanwezigen moeten het beoordelen, ‘beproeft alles’, 1Thes.5:21. Er mag niets worden gesproken dat niet te verstaan is, zoals niet uitgelegde talen (1Kor.14:2). Het doel van het spreken is opgebouwd worden ‘in de genade en kennis van onze Heer en Heiland, Jezus Christus’, 2Pet.3:18. Dit is in opbouw, stichting, vermaning of vertroosting.
Maar wie profeteert, spreekt voor mensen tot opbouwing, vermaning en vertroosting. 1Kor.14:3
Deze ‘profeten’ beheersen zichzelf, dus gaan zich niet te buiten aan oncontroleerbare emoties. Alles gebeurt op een bezonnen en ingetogen wijze. ‘De geesten van de profeten zijn aan de profeten onderworpen’, 1Kor.14:32.
- De vrouwen zwijgen
Paulus is duidelijk over het spreken van de vrouwen in de samenkomsten. Dit is niet toegestaan. Zie verder hier en hier.
Zoals in alle gemeenten van de heiligen. Laten de vrouwen zwijgen in de gemeenten; want het is hun niet geoorloofd te spreken, maar laten zij onderdanig zijn, zoals ook de wet zegt. 1Kor.14:34.
Zwijgen wil zeggen ook niet hardop bidden. Er is vandaag veel verzet en onkunde over dit eenvoudige gebod van de Heer, maar willen wij tot zijn eer samenkomen, dan behoren we dit gebod te gehoorzamen (1Kor.14:37).
- De vrouwen dragen een bedekking op het hoofd, de mannen niet
Daarom behoort de vrouw een macht op haar hoofd te hebben terwille van de engelen. 1Kor.11:10
Het tweede zichtbare teken in het christendom is de bedekking van de hoofden van de zusters bij het bidden of profeteren, 1Kor.11:5. De samenkomsten zijn namelijk een schouwspel voor de engelen (Ef.3:10). Om deze reden dragen de zusters een bedekking op hun hoofd om daarmee hun geestelijke hoofd, de man, te ‘bedekken’. De engelen merken dat hierdoor de gemeente de heerlijkheid van Christus wil communiceren en niet de heerlijkheid van de man. De mannen dragen niets op het hoofd, want hun hoofd, Christus moet onbedekt blijven. Het ‘bidden of profeteren’ is iets dat niet alleen hardop gebeurt, allen nemen daaraan deel, zodat deze hoofdbedekking in de samenkomsten vereist is. Zie verder hier.
- Alles behoort ordelijk te verlopen
Paulus vermaant de Korinthiërs dat iedere vorm van wanorde moet worden vermeden. Geen door elkaar gepraat of andersoortige chaos. Ik heb wel meegemaakt dat er werd gezegd dat iedereen God mocht aanbidden ‘op zijn eigen manier’ waardoor iedereen door elkaar heen ging bidden. Ook charismatische wanorde zoals het ‘vallen in de Geest’ of ongecontroleerd schudden of beven is niet van God.
Maar laat alles welvoeglijk en met orde gebeuren. 1Kor.14:40